Za kulisami transakcji M&A – liability cap jako finansowa granica odpowiedzialności sprzedającego w transakcji share deal

W poprzednich wpisach omówiliśmy dwa pierwsze filtry ograniczenia odpowiedzialności sprzedającego  powszechnie stosowane w umowach sprzedaży udziałów (SPA): próg de minimis oraz basket. Dzięki nim sprzedający odpowiada tylko za roszczenia, które przekroczą uzgodniony próg wartości z wyłączeniem pozostałych. 

Jeżeli roszczenie kupującego spełni wyżej wymienione kryteria, pojawia się kolejne, fundamentalne pytanie - do jakiej maksymalnej kwoty odpowiada sprzedający?  

Odpowiedzią na to pytanie jest mechanizm liability cap. 

Czym jest liability cap? 

Liability cap to maksymalna kwota, do której sprzedający może ponosić odpowiedzialność z tytułu naruszenia oświadczeń i zapewnień złożonych przy zawieraniu SPA. Innymi słowy, nawet jeśli rzeczywista szkoda okaże się wyższa, odpowiedzialność sprzedającego kończy się na ustalonym limicie.  

Po co wprowadza się liability cap? 

Z perspektywy sprzedającego liability cap: 

• zapewnia przewidywalność ekonomiczną po transakcji, 

• pozwala „zamknąć” ryzyko w określonych ramach, 

• umożliwia swobodne dysponowanie ceną sprzedaży bez konieczności utrzymywania nieograniczonej rezerwy. 

Dla kupującego liability cap: 

• wyznacza poziom realnego zabezpieczenia ceny, 

• wpływa na ocenę jakości due diligence, 

• determinuje sens ekonomiczny ewentualnych roszczeń. 

W praktyce liability cap jest jednym z kluczowych elementów równowagi kontraktowej – obok samej ceny. 

Jak określa się liability cap? 

Najczęściej liability cap formułowany jest jako procent ceny transakcyjnej. Taka konstrukcja: 

• zachowuje proporcję między wartością spółki a skalą odpowiedzialności, 

• automatycznie dostosowuje limit do rozmiaru transakcji, 

• pozostaje neutralna wobec waluty i struktury płatności. 

Rzadziej liability cap przyjmuje postać konkretnej kwoty pieniężnej. Takie rozwiązanie bywa wybierane  
w prostszych strukturach, gdy strony chcą uniknąć sporów interpretacyjnych dotyczących tego, co dokładnie mieści się w pojęciu „ceny”. 

Kluczowe znaczenie ma tu definicja ceny w SPA. Jeżeli liability cap określony jest procentowo, należy jednoznacznie przesądzić, czy obejmuje on wyłącznie cenę bazową, czy także korekty ceny, płatności odroczone, earn-out lub inne elementy rozliczenia. Brak precyzji w tym zakresie może prowadzić  
do istotnych sporów. 

Jeden limit czy kilka? 

Choć używa się pojęcia „liability cap” w liczbie pojedynczej, w praktyce najczęściej mamy do czynienia  
z systemem kilku limitów. 

Odrębne cap mogą dotyczyć w szczególności: 

• oświadczeń fundamentalnych (np. tytuł do udziałów, prawo do ich zbycia), 

• ogólnych oświadczeń biznesowych, 

• kwestii podatkowych, 

• wybranych, zidentyfikowanych ryzyk objętych odrębną indemnity. 

Oświadczenia fundamentalne bardzo często podlegają odrębnemu – zwykle wyższemu – limitowi, a niekiedy nawet odpowiedzialności nieograniczonej. Wynika to z ich szczególnego znaczenia dla samej istoty transakcji. Warto również zwrócić uwagę na wyłączenia spod liability cap (np. w przypadku oszustwa), które mogą całkowicie zmienić realny zakres odpowiedzialności. 

Znaczenie liability cap w konstrukcji odpowiedzialności 

Liability cap odpowiada na pytanie: ile maksymalnie może zapłacić sprzedający. W praktyce – obok ceny – jest jednym z kluczowych elementów konstrukcji odpowiedzialności w transakcji share deal i istotnie wpływa na równowagę kontraktową stron.