Nowy mechanizm wsparcia przedsiębiorców sektorów energochłonnych

22 października 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o wsparciu przedsiębiorców sektorów energochłonnych z tytułu ponoszenia kosztów energii elektrycznej. Ustawa przewiduje wprowadzenie nowego mechanizmu wsparcia dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorach szczególnie narażonych na wysokie koszty energii elektrycznej. Wsparcie ma być udzielane w formie dopłat do poniesionych kosztów energii elektrycznej. 

Założenia nowej regulacji nie ograniczają się jednak wyłącznie do odciążenia przedsiębiorstw borykających się z wysokimi kosztami energii elektrycznej. Proponowany mechanizm wsparcia został bowiem ściśle powiązany ze zobowiązaniem beneficjentów do realizacji inwestycji służących transformacji energetycznej i zwiększaniu konkurencyjności polskiego przemysłu. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, regulacja wpisuje się również w realizację założeń unijnych ram pomocy publicznej określonych w Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF). 

Po przyjęciu przez Sejm poprawek Senatu, 6 listopada 2026 r. ustawa została przekazana Prezydentowi do podpisu.

Główne założenia ustawy

Ustawa przewiduje ustanowienie nowego mechanizmu wsparcia dla przedsiębiorców sektorów energochłonnych w formie dopłat do ponoszonych kosztów energii elektrycznej. W praktyce oznacza to możliwość uzyskania przez uprawnionych przedsiębiorców częściowej rekompensaty kosztów energii elektrycznej wykorzystywanej w prowadzonej działalności gospodarczej. Wsparcie będzie mogło być udzielane przez okres nie dłuższy niż trzy kolejne lata, do wyczerpania środków przeznaczonych na jego finansowanie, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2030 r. Łączny budżet programu ma wynieść 4,8 mld zł, z czego 800 mln zł przewidziano na 2027 r., po 1,6 mld zł na lata 2028 i 2029 oraz 800 mln zł na 2030 r.

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, celem nowych przepisów jest nie tylko ograniczenie negatywnego wpływu wysokich cen energii elektrycznej na konkurencyjność przedsiębiorstw energochłonnych, ale również wsparcie transformacji energetycznej przemysłu. Mechanizm został oparty na założeniach unijnych ram pomocy publicznej Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF), które mają umożliwić państwom członkowskim wspieranie dekarbonizacji przemysłu przy jednoczesnym zachowaniu jego konkurencyjności.

Podmioty uprawnione do uzyskania wsparcia

Zgodnie z założeniami projektu, beneficjentami nowego mechanizmu wsparcia mają być przedsiębiorcy prowadzący działalność w sektorach, które uznano za szczególnie narażone na wysokie koszty energii elektrycznej. Jednym z podstawowych warunków uzyskania wsparcia będzie osiąganie ponad 50% przychodów z działalności wymienionej w załączniku do ustawy oraz posiadanie statusu odbiorcy przemysłowego wpisanego do wykazu prowadzonego na podstawie ustawy o odnawialnych źródłach energii.

Zakres działalności objętych wsparciem jest stosunkowo szeroki. Obejmuje on m.in. działalność związaną z wydobyciem surowców, produkcją metali, cementu, szkła, wyrobów chemicznych, papieru, tworzyw sztucznych, tekstyliów czy wybranych produktów spożywczych. Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu, są to właśnie sektory szczególnie narażone na utratę konkurencyjności w związku z wysokimi kosztami energii oraz ryzykiem przenoszenia działalności poza Unię Europejską – a również temu ma przeciwdziałać realizacja wsparcia.

Co istotne, proponowane rozwiązania nie zostały ograniczony wyłącznie do stworzenia mechanizmu rekompensaty kosztów energii. Wsparcie zostało bowiem ściśle powiązane z obowiązkiem realizacji inwestycji wspierających transformację energetyczną przedsiębiorstw, co wyraźnie odróżnia nowy system od klasycznych programów pomocowych.

Wsparcie w zamian za inwestycje

Ustawodawca powiązał możliwość uzyskania wsparcia z obowiązkiem przeznaczenia co najmniej 50% otrzymanego wsparcia na realizację określonych inwestycji na terytorium Polski. Katalog inwestycji kwalifikowanych obejmuje m.in. przedsięwzięcia zwiększające elastyczność poboru energii, inwestycje w efektywność energetyczną i elektryfikację procesów przemysłowych, inwestycje w odnawialne źródła energii oraz rozwiązania umożliwiające ich integrację z profilem zużycia energii przedsiębiorcy.

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, celem takiego rozwiązania jest nie tylko ograniczenie kosztów energii ponoszonych przez przedsiębiorstwa energochłonne, ale również wsparcie transformacji energetycznej przemysłu oraz zwiększenie bezpieczeństwa krajowego systemu elektroenergetycznego.

Co do zasady inwestycje te powinny zostać oddane do użytkowania w terminie 48 miesięcy od dnia udzielenia wsparcia, przy czym w określonych przypadkach termin ten może zostać wydłużony do 60 miesięcy.

Zmiany podatkowe

Ustawa nie ogranicza się wyłącznie do ustanowienia mechanizmu wsparcia dla przedsiębiorstw energochłonnych. Przewiduje ona również zmiany w ustawie o CIT, polegające na czasowym podwyższeniu stawek podatku dla wybranych największych podmiotów działających w sektorze paliwowym i energetycznym. Zgodnie z uzasadnieniem projektu rozwiązanie to ma stanowić jedno ze źródeł finansowania nowego programu wsparcia oraz zwiększyć udział podmiotów osiągających ponadprzeciętne wyniki finansowe w ponoszeniu kosztów działań osłonowych i transformacyjnych przewidzianych przez ustawodawcę.

Najważniejsze poprawki Senatu

Po uchwaleniu ustawy przez Sejm, Senat wniósł do ustawy 13 poprawek, z których wszystkie zostały następnie przyjęte przez Sejm. Do najistotniejszych zmian należało odejście od konkursowego modelu przyznawania wsparcia na rzecz proporcjonalnego podziału środków pomiędzy wszystkich kwalifikujących się przedsiębiorców. W uzasadnieniu wskazano, że rozwiązanie takie jest zgodne z założeniami CISAF, a podobne mechanizmy wsparcia funkcjonujące w innych państwach członkowskich nie przewidują trybu konkursowego.

Senat zaproponował również rezygnację z obowiązku przedstawiania już na etapie składania wniosku informacji dotyczących planowanych inwestycji. Zdaniem Senatu wymóg ten stanowił nadmierne obciążenie administracyjne i mógłby zniechęcać przedsiębiorców do ubiegania się o wsparcie.

Na szczególną uwagę zasługuje także rozszerzenie katalogu inwestycji kwalifikowanych. Dotyczy ono możliwości realizacji obowiązku inwestycyjnego poprzez udział w inwestycjach w odnawialne źródła energii finansowanych przy wykorzystaniu długoterminowych umów zakupu energii elektrycznej (Power Purchase Agreement, PPA), również za pośrednictwem podmiotów trzecich. W uzasadnieniu poprawki wskazano, że rozwiązanie to ma zapewnić zgodność ustawy z założeniami CISAF oraz wyeliminować ryzyko wykluczenia inwestycji realizowanych w formule PPA.

Dalszy proces legislacyjny

6 listopada 2026 r. ustawa została przekazana Prezydentowi do podpisu. Zgodnie z jej zapisami, ostatecznym warunkiem udzielania wsparcia będzie ogłoszenie pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy wynikającej z ustawy z rynkiem wewnętrznym. Jeżeli proces legislacyjny zostanie pomyślnie zakończony, nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 r. 

Proponowany mechanizm wsparcia może wówczas stać się ważnym instrumentem wspierającym konkurencyjność przedsiębiorstw energochłonnych, stanowiąc jednocześnie istotny bodziec do realizacji inwestycji odpowiadających na wyzwania transformacji energetycznej.